Thiếu vitamin D góp phần dẫn đến cái chết của Mozart?

Thiếu vitamin D góp phần dẫn đến cái chết của Mozart?

In Email

 

Thứ bảy, 22 Tháng 10 2011 08:30
https://i0.wp.com/www.musicwithease.com/mozart-01.jpgVitamin D là một lĩnh vực nóng trong thế giới nghiên cứu y khoa ngày nay. Tôi có cơ duyên làm một vài nghiên cứu về vitamin D gần 20 năm trước. Mới đây, có dịp hợp tác làm nghiên cứu vitamin D ở Việt Nam và có nhiều dữ liệu làm tôi giật mình. Hai năm trước tôi có viết bài mà Tuổi Trẻ đặt tựa đề rất hay “Trời cho nắng, sao ta chưa phơi!” Hôm nay, tôi quay lại chủ đề này qua một giả thuyết mới về cái chết của Mozart. Bài đã đăng trên Tuổi Trẻ tháng vừa qua (hay tháng trước nữa) nhưng tôi không nhớ số nào.

Wolfgang Amadeus Mozart là một thiên tài âm nhạc cổ điển. Ông qua đời năm 35 tuổi sau một thời gian ngắn mắc nhiều bệnh. Tuy nhiên nguyên nhân dẫn đến cái chết của ông vẫn còn là một chủ đề được giới y khoa nghiên cứu trong suốt 100 năm qua. Mới đây có giả thuyết cho rằng thiếu vitamin D có thể là một yếu tố dẫn đến cái chết của Mozart, và giả thuyết này có nhiều ý nghĩa cho tình trạng thiếu vitamin D ở nước ta.

Mozart là một trong những thiên tài âm nhạc. Ông soạn trên 600 tác phẩm, nhiều tác phẩm được xem là “đỉnh cao” trong âm nhạc cổ điển. Thật vậy, ông là một trong những nhà soạn nhạc cổ điển xuất sắc nhất và có ảnh hưởng lớn nhất đến các thế hệ sau này. Cho đến ngày nay, chúng ta vẫn còn thưởng thức những kiệt tác của ông như Romance, Sonata, The Marriage of Figaro, v.v.

Thiên tài Mozart là người đau khổ với nhiều chứng bệnh trong suốt quãng đời ngắn ngũi của mình. Ông sinh năm 1756 và qua đời năm 1791, tức chỉ thọ 35 tuổi. Xem qua hồ sơ y tế, người ta thấy ông có nhiều vấn đề về sức khỏe trong suốt quãng đời ngắn ngũi của mình. Ông bị bệnh đậu mùa, viêm amiđan, viêm phổi, thương hàn, và cả thấp khớp. Nguyên nhân dẫn đến chết của Mozart là một đề tài nghiên cứu chuyên sâu của nhiều chuyên gia. Thời đó, y học còn sơ khai, nên chưa ai chẩn đoán ông mắc bệnh gì dẫn đến cái chết ở độ tuổi quá trẻ như thế.

Sổ sách chính thức ghi rằng nguyên nhân tử vong là “sốt nặng”, nhưng đây chỉ là triệu chứng chứ không hẳn là bệnh. Lần mắc bệnh sau cùng của ông bắt đầu từ khi ông đi Prague vào ngày 25/8/ 1791 để giám thị buổi hòa nhạc một bài giao hưởng của ông sáng tác. Người viết tiểu sử của ông là Franz Niemetschek cho biết lúc đó sắc diện ông nhợt nhạt, và có biểu hiện buồn rầu, mặc dù ông thường hay nói đùa với bạn bè. Khi về đến Vienna, bệnh trạng nặng hơn. Theo một câu chuyện do vợ ông kể lại khi về đến Vienna, tính tình ông có vẻ khó chịu hơn và làm cho ông u sầu. Một ngày kia, khi bà đi dã ngoại với ông nhằm làm cho ông khuây khỏa tâm thần và vui vẻ, khi hai người ngồi bên nhau, ông bắt đầu nói về cái chết, và tuyên bố rằng ông sẽ viết bài nhạc cầu hồn (Requiem) cho chính ông. Là một người nhạy cảm, ông nói trong nước mắt rằng ‘Anh cảm thấy chắc chắn rằng anh không còn sống lâu hơn nữa, và anh chắc rằng tôi đã bị đầu độc. Anh không thể xóa bỏ ý tưởng này trong anh‘”. Chính vì thế mà có một giả thuyết giật gân là ông bị một đồng nghiệp tên là Antonio Salieri đầu độc. Nhưng giả thuyết này thật ra cũng chỉ là một lời đồn đại, và chắc không đúng, vì những triệu chứng trước khi chết không phù hợp với giả thuyết đầu độc.

Đến ngày 20/11 bệnh tình trở nên trầm trọng hơn. Ông nằm liệt giường, người bị sưng lên, đau đớn và ói mửa. Ngày 5/12 lúc 1 giờ sáng, ông tắt thở, thọ 35 tuổi.

Kể từ ngày ông qua đời đến nay đã có nhiều nỗ lực tìm hiểu nguyên nhân tử vong. Năm 2009, một nhóm nhà nghiên cứu Anh, Áo, và Hà Lan thực hiện một nghiên cứu dịch tễ học về nguyên nhân tử vong ở Vienna vào thời Mozart qua đời, và họ kết luận rằng rất có thể Mozart chết vì nhiễm khuẩn streptococcus dẫn đến viêm thận cấp tính. Bệnh này được gọi là bệnh “Wassersucht” ở Áo. Tuy nhiên, mới đây vài tuần, một phân tích khác đưa ra giả thuyết rằng thiếu vitamin D có thể là một trong những yếu tố dẫn đến cái chết của Mozart.

Vitamin D là một hormone (kích thích tố) được sản xuất chủ yếu qua ánh nắng mặt trời. Khi phơi nắng, da chúng ta tiếp xúc với tia tử ngoại, một lượng cholecalciferol được sản sinh dưới da, và qua 2 quá trình chuyển hóa trong gan và thận để thành vitamin D. Vitamin D được biết đến như là một hoạt chất có ảnh hưởng đến sự phát triển và duy trì xương. Tuy nhiên, qua nhiều nghiên cứu khoa học gần đây, các nhà khoa học phát hiện nhiều mối liên hệ quan trọng. Thiếu vitamin D không chỉ làm tăng nguy cơ mắc bệnh ung thư, mà còn tăng nguy cơ mắc bệnh loãng xương, tim mạch, cao huyết áp, tai biến mạch máu não, đái tháo đường, vẫy nến, viêm đường ruột, viêm khớp, viêm gan, nhiễm trùng, lao phổi, v.v… Người thiếu vitamin D thường hay bị đau nhức cơ bắp, hay bị té ngã và dễ bị gãy xương. Những người có nồng độ vitamin D thấp có nguy cơ tử vong tăng khoảng 30% so với những người có nồng độ vitamin D bình thường.

Thiếu vitamin D là một yếu tố có liên quan đến nhiều bệnh, kể cả bệnh nhiễm. Nghiên cứu của chúng tôi ở Việt Nam công bố vào năm ngoái cũng cho thấy thiếu vitamin D cũng là một yếu tố nguy cơ của bệnh lao. Người thiếu vitamin D có nguy cơ tử vong cao hơn gấp 1.5 lần so với người không thiếu vitamin D.

 

Trùm kín mặt ra đường là từ chối tiếp nhận vitamin D – Ảnh: N.C.T.

 

Giả thuyết về mối liên hệ giữa vitamin D và cái chết của Mozart có logic và cơ sở sinh học. Dựa vào suy luận về thời khóa biểu làm việc của ông, người ta thấy Mozart thường soạn nhạc vào ban đêm, do đó ông thường ngủ suốt ngày. Vienna nằm ở vĩ độ 48º Bắc, và trong điều kiện địa lí đó, cơ thể chỉ có thể hấp thu vitamin D từ ánh nắng mặt trời khoảng 6 tháng một năm. Mozart ngã bệnh và qua đời vào tháng 12 năm 1791, tức là ngay giữa mùa đông. Ông mắc nhiều bệnh nhiễm như viêm chảy (catarrh), sốt và viêm khớp xương, đau cổ họng, cảm lạnh, ói mửa từ 1762 đến 1783 vào tháng 10 đến giũa tháng 5.

Bởi vì thời gian bán hủy của vitamin D trong cơ thể là 4 đến 6 tuần, nồng độ vitamin D trong máu của Mozart lúc mắc bệnh chắc phải rất thấp. Thêm vào đó, nguyên nhân tử vong vào thời đó ở Vienna là những bệnh nhiễm như lao, ung thư, tiểu đường, suy tim, tai biến, viêm phổi. Như đề cập trên, những bệnh này đều có liên quan đến tình trạng thiếu vitamin D. Do đó, có thể thiếu vitamin D chính là một nguyên nhân dẫn đến bệnh nhiễm và cướp đi mạng sống của thiên tài âm nhạc Mozart.

Các nhà nghiên cứu viết rằng dù biết tìm ra nguyên nhân tử vong của Mozart sẽ không làm cho ông sống lại, nhưng việc làm đó có thể cung cấp cho chúng ta bài học quan trọng cho chúng ta – những người đang sống. Thực trạng hiện nay cho thấy thiếu vitamin D rất phổ biến, ngay cả ở những nước nhiệt đới. Ở các nước ôn đới (Âu châu và một phần Mĩ châu) số người thiếu vitamin D có thể lên đến 80%. Ở Việt Nam, nghiên cứu của chúng tôi cho thấy khoảng 50% nữ và 20% nam thiếu vitamin D. Ở các tỉnh phía bắc Việt Nam, có đến 70% người thiếu vitamin D, và tỉ lệ này còn cao hơn vào mùa đông. Ở nước ta, thiếu vitamin D có lẽ do thói quen che mặt mũi khi ra đường, nhất là ở nữ giới.

Vitamin D thường được xem là “vitamin D trời cho”. Khoảng 90-95% hàm lượng vitamin D được sản xuất qua phơi nắng. Liều lượng vitamin D mà cơ thể con người cần là khoảng 3000-5000 IU/ngày (IU là đơn vị quốc tế để đánh giá liều lượng vitamin D), nhưng liều lượng tiếp thu từ thức ăn hàng ngày chỉ bằng 10% nhu cầu. Có nhiều nghiên cứu cho thấy vào mùa hè chỉ cần phơi nắng trong vòng vài phút (10-20 phút), lúc đó cơ thể chúng ta đã sản xuất được trung bình 20.000 IU vitamin D (nhưng ở một số người mức độ có thể dao động từ 10.000 đến 50,000 IU). Do đó, bài học từ giả thuyết về cái chết của Mozart là: mỗi ngày chúng ta cần bỏ ra vài phút phơi nắng để nạp đầy đủ vitamin D và cũng là một cách phòng chống bệnh tật, và để kéo dài tuổi thọ.

GS Nguyễn Văn Tuấn

 

http://nguyenvantuan.net/health/2-health/1360-thieu-vitamin-d-gop-phan-dan-den-cai-chet-cua-mozart

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: